Büyük ölçekli enerji ihtiyacı olan sanayi tesisleri, toplu konut projeleri, hastaneler ve alışveriş merkezleri için kurulan, tüm şalt ekipmanlarının kapalı ve korunaklı bir yapı içerisinde bulunduğu trafo merkezlerine Köşk veya Bina tipi trafo tesisleri denir.
Ankara’da Enerjisa (Başkent EDAŞ) şebekesine bağlanacak bu tesisler, yüksek güvenlik standartları ve kurumun teknik şartnamelerine (TEDAŞ-MYD serisi) uygun olarak inşa edilmek zorundadır.
1. Beton Köşk Tipi Trafo Tesisleri (Prefabrik)
Günümüzde en yaygın kullanılan trafo merkezi tipidir. Fabrika ortamında üretilen, yüksek dayanımlı hazır betonarme yapılardır.
- Yapısı: Genellikle üç ana bölümden oluşur: Orta Gerilim (OG) Hücre Bölümü, Trafo Bölümü ve Alçak Gerilim (AG) Pano Bölümü.
- Avantajları: Modülerdir, hızlı kurulur, dış hava koşullarına ve korozyona karşı son derece dayanıklıdır. Estetik olarak çevreye uyum sağlar.
- Kapasite: Genellikle 400 kVA ile 2500 kVA arasındaki güç ihtiyaçları için idealdir.
2. Bina Tipi Trafo Tesisleri
Trafo ve şalt ekipmanlarının mevcut bir binanın zemin veya bodrum katına ya da müstakil olarak inşa edilen bir tuğla/betonarme yapıya yerleştirilmesidir.
- Kullanım Alanı: Beton köşkün sığmadığı çok dar şehir içi alanlarda veya çok yüksek güçlü (özel trafo odası gerektiren) projelerde tercih edilir.
- Özellikleri: Havalandırma, yangın yalıtımı ve kablo giriş-çıkış kanalları mimari projeye göre özel olarak tasarlanır.
Enerjisa (Başkent EDAŞ) Onay ve Kabul Süreçleri
Ankara'da bir köşk veya bina tipi trafo tesisi devreye alınırken şu kritik adımlar izlenir:
- Enerji Müsaadesi ve Bağlantı Görüşü: Enerjisa'dan tesisin kurulacağı bölgedeki hattın bu yükü kaldırabileceğine dair resmi onay alınır.
- Elektrik ve İnşaat Projesi: Sadece elektriksel çizimler değil, köşkün yerleşeceği topraklama hasırı ve beton kaide projeleri de hazırlanıp onaylatılır.
- Ekipman Seçimi: Kullanılacak SF6 gazlı hücreler, trafo ve AG panoları Enerjisa’nın güncel teknik şartnamelerine ve "Onaylı Malzeme Listesi"ne uygun olmalıdır.
- Montaj ve Testler:
- Topraklama Testi: Koruma ve işletme topraklaması değerleri ölçülür.
- İzolasyon Testleri: Kablo ve trafo yağ testleri yapılır.
- Röle Koordinasyonu: Arıza anında sistemin güvenli açma yapması için koruma röleleri set edilir.
- Geçici Kabul: Enerjisa ve TEDAŞ heyeti tesisi yerinde inceleyerek "Kabul Tutanağı" hazırlar ve tesise enerji verilir.
Köşk Tipi Trafolarda Güvenlik Bileşenleri
Bu tesislerde can ve mal güvenliği için şu sistemler standarttır:
- Hücre Kilitleme Mekanizmaları: Yanlış manevra yapılmasını (enerji varken kapı açılması vb.) engelleyen mekanik kilitler.
- Ark Koruma: Olası bir kısa devrede oluşan basınçlı gazın tahliye kanalları.
- Yangın Algılama: Trafo bölmesindeki aşırı ısınma veya duman durumunda uyarı veren sistemler.
Ankara'da Trafo Merkezi Kurulumu
Ankara’daki sanayi bölgeleri (Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas OSB, Başkent OSB vb.) ve yeni uydu kent projelerinde, enerji sürekliliği için bu tip trafo merkezleri hayati önem taşır. Başkent EDAŞ ile koordineli yürütülen bir projelendirme süreci, hem yatırım maliyetini optimize eder hem de onay süreçlerindeki bürokrasiyi hızlandırır.